Czym jest kung fu?

Ogół Chińskich sztuk walki przyjęło się na zachodzie określać nazwą Kung Fu. Dosłownie termin ten oznacza wysoki poziom umiejętności osiągnięty w wyniku ciężkiej, długotrwałej nauki. Może to dotyczyć wielu różnych dziedzin. Jednak my zajmując się chińskimi sztukami walki, do nich właśnie odnosimy tę nazwę.

Po II Wojnie Światowej w Chinach zaczęto używać nazwy Kou Shu, co oznacza w wolnym tłumaczeniu sztukę narodową. Została ona utworzona przez instytut w Nankinie zajmujący się sztukami walki. Stosowaną dziś jednak główną nazwą jest Wushu. Powstała ona z powodu zapewnienia bezpieczeństwa państwu i uniknięcia miejscowych zamieszek oraz pokazów siły. W wyniku tego Wushu zostało zdegradowane do roli wyidealizowanego sportu. Jeszcze nie tak dawno temu, w XVIII wieku, spory między mistrzami różnych szkół rozstrzygano na podwyższonych platformach (bardzo ładnie przedstawione w filmie Fearless), każdy zawodnik musiał podpisać umowę w przypadku śmierci i bardzo często tym właśnie się kończyła walka. Wprowadzenie w świat Organizacji Wushu miało na celu, ograniczenie walk odpowiednimi zasadami i przepisami prawnymi. Dzisiaj można już bezpiecznie jeździć na zawody, nie martwiąc się o to, że ktoś nam złamie rękę lub nogę, doprowadzi do wewnętrznych urazów ciała lub zabije. Oczywiście powoduje to lekkie odejście zastosowania sztuki od jej tradycyjnej myśli oraz idei, ale z drugiej strony nie po to rozwijamy ciało i umysł by je niszczyć, lecz po to by je wzmacniać i chronić. Oczywiście zdarzają się kontuzje, ale nie są one wynikiem umyślnego ataku na zdrowie lub życie.

Wushu można podzielić na dwa rodzaje:

  • Współczesne - Xiandai Wushu, lub sportowe, znane, jako Jingsai Wushu
  • Tradycyjne - Chuantong Wushu, lub ludowe, znane jako Minjian Wushu

Xiandai Wushu to przede wszystkim dyscyplina sportowa o aspiracjach olimpijskich. W konkurencji form - taolu stosuje się podział przede wszystkim na changquan (długa pięść - formy zwykle bardzo akrobatyczne o ruchach płynnych i dużej dynamice), nanquan (południowa pięść - bardziej stabilne pozycje, mniej akrobacji, dużo fizycznej siły) i tajiquan (ruchy miękkie, pełne gracji, w większości wykonywane powoli). Uprawiana jest także konkurencja sanda/sanshou, czyli rodzaj walki w rękawicach i ochraniaczach (m.in. na korpus) zbliżona do kickboxingu, ale z szerokim wykorzystaniem rzutów i zepchnięć z podestu, na którym odbywają się walki. W wariancie zawodowym stosuje się mniej ochraniaczy, natomiast wykorzystuję się dodatkowo uderzenia kolanami.

Kung-Fu (chuantong wushu), to nieokreślona dyscyplina sportowa, ani jedna sztuka walki, a ogromne bogactwo rozmaitych systemów, opartych na bardzo różnych koncepcjach i zasadach. Jest to bogactwo tak duże, że powszechnie stosowane klasyfikacje stanowią nadmierne uproszczenie. Jednak wspominamy tu o nich ze względu na to, że są dość rozpowszechnione.

Chińskie sztuki walki dzieli się zwykle na północne i południowe. Mówi się przy tym, że style północne opierają się na kopnięciach, a południowe na technikach ręcznych. Jednak zarówno na południu Chin spotyka się style zawierające dużo kopnięć, jak i na północy uprawia się wiele systemów z małą ilością wysokich kopnięć.

W jednym z artykułów napisanych przez M. Fliskiowskiego ukazało się następujące sprostowanie dotyczące podziału oraz charakterystyki Kung-Fu na północne i południowe. Mianowicie, określenie, że północ kopie a południe uderza jest nie precyzyjne.

W czasach Republiki Chińskiej (1911- 1949) wielu mistrzów było analfabetami, bardziej praktykami niż ludźmi pióra. Gdy literaci zabrali się za początkowe usystematyzowanie stylów oparli się na Da Xue (wielkiej nauce) Konfucjusza, który napisał "Non you fen, niu yon gui", czyli mężczyzna zajmuje się pracą, a kobieta domem. Jest to tylko przenośnia, chiński idiom. Równie dobrze można powiedzieć " Non you gui, niu yon fen", czyli kobieta zajmuje się pracą, a mężczyzna domem. Jeśli chodzi o style południowe to za charakterystyczne bierze się pod uwagę Hung Gar i Choy Lee Fut. Używają one szerokich pozycji, długich uderzeń a także wielu kopnięć - tak niskich jak i wysokich. Jeśli chodzi o style północne to np. Xing i Bagua używa wąskich wysokich pozycji i niewielu kopnięć, a przecież uważa się te dwa style wewnętrzne za typową północ. Jak widać powiedzenie "nan quan, bei tui - południe uderza, północ kopie" nie jest zbyt poprawne.

Klasyfikując sto stylów Kung-Fu, gdy dzielimy je na północ i południe to jest to podział dla ludzi niezajmujących się chińskimi sztukami walki. Dla odmiany zaliczamy je do trzech grup:

  • Region Rzeki Żółtej
  • Region Rzeki Perłowej
  • Region Yang Tze, to region, gdzie mieszały się wpływy północy i południa.

Mówienie, że południe używa tylko rąk, oznaczałoby podobieństwo do boksu zachodniego, co nie jest prawdą. Style Kung-Fu używają 7-9 części ciała, w zależności jak są liczone. Typowy styl północny Chang Quan, mimo iż stosuje wielką ilość kopnięć, ma bardzo rozwinięte techniki ręczne. Jak wynika z powyższego powiedzenia "nan quan, bei tui" (południe uderza, północ kopie) jest tak samo prawdziwe jak "bei quan, nan tui - południe kopie, północ uderza".

Wiele stylów mieści się w jednej lub drugiej kategorii, lub jej w ogóle nie podlega. Dlatego jakakolwiek klasyfikacja chińskich sztuk walki zamiast cokolwiek wyjaśnić wszystko miesza i zaciemnia. W większości podziały są umowne lub nieprawdziwe. W porównaniu z podziałami szkół Karate z Okinawy i Japonii, które są jasne i proste. Szkoły Chińskie to gąszcz niejasnych podziałów. Stosuje się też podział ze względu na związek danego systemu z jednym z głównych ośrodków, które wpływały na rozwój sztuki walki, np. Shaolin (funkcjonuje podział na Shaolin północny i południowy), Wudang i Emei. Wiele systemów nie mieści się w tej uproszczonej klasyfikacji. Popularny jest podział na style zewnętrzne - waijia i wewnętrzne - neijia. Do zewnętrznych zalicza się zdecydowaną większość, a tylko nieliczne do wewnętrznych. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że style zewnętrzne koncentrują się bardziej na typowym treningu fizycznym i typowym wykorzystaniu siły, a wewnętrzne bardziej na pracy nad koordynacją pomiędzy ciałem i umysłem str. 5 oraz nad specyficznym sposobem generowania siły przy użyciu całego, stosunkowo rozluźnionego ciała. Tradycyjne teorie określały to jako "użycie siły kości i ścięgien, a nie mięśni". Ten rodzaj pracy ciała jest dość charakterystyczny i rzadko spotykany poza systemami wewnętrznymi. Jednak spotyka się przedstawicieli systemów zewnętrznych, których sposób pracy ciałem wykazuje przynajmniej pewne podobieństwa. Stąd nie ustają dyskusje dotyczące precyzyjnego podziału na style zewnętrzne i wewnętrzne, czy ścisłego zdefiniowania, czym różni się "zwykła" siła techniczna w Kung-Fu - jin od tej określanej jako "siła wewnętrzna" - nei jin. Na początku XX wieku grono mistrzów xingyquan, baguazhang i tajiquan w Pekinie uznało, że systemy mają wiele cech wspólnych i w związku z tym zdecydowano o zaliczaniu ich do jednej rodziny neijia (dosłownie: rodzina wewnętrzna). Z przyczyn historycznych, gdy mowa o stylach wewnętrznych, ma się na myśli właśnie te. Nie ma też większych wątpliwości, jeśli chodzi o styl liu he ba fa. Często, także yiquan, wywodzący się z xingyquan, jest zaliczany do systemów wewnętrznych, chociaż z punktu widzenia jego twórcy yiquan miał być czymś wykraczającym poza potoczne klasyfikacje.

W ostatnich latach określenie wewnętrzny stało się tak popularne, że bardzo różne style wykorzystują je w celach marketingowych i znajdują po temu różne uzasadnienia i definicje "wewnętrzności".

Określany styl Kung-Fu to nie tylko zestaw technik, czy form. To zawsze pewien system wzajemnie z sobą związanych metod treningowych (gongfa) i koncepcji (quanli). Wszystkie metody treningowe, łącznie z wykorzystywanymi w wielu stylach formami, stanowią ilustrację teorii danej szkoły, służąc poznaniu i praktycznemu opanowaniu jego koncepcji i rozwinięciu charakterystycznych dla danego stylu umiejętności.

Na całym świecie przedstawiciele tradycyjnego Kung-Fu organizują zawody sportowe w formułach umożliwiających starty przedstawicieli bardzo różnych systemów. Różnica w stosunku do sportowego Wushu polega jednak na tym, że w tradycyjnym Kung-Fu rywalizacja nie jest głównym celem, któremu całkowicie podporządkowany jest proces treningowy. Kung-Fu nie jest zatem dyscypliną sportową, w której liczą się wyniki na zawodach i odbywa się proces selekcji, tych którzy rokują w tym kierunku największe nadzieje.

Czym jest kung fu?
Ocena: 5/5
(głosy: 3)

Brak komentarzy.